การสุ่มตัวอย่างในพล็อต
การสุ่มตัวอย่างจะถูกนำมาใช้เมื่อการวัดพืชทั้งหมดนั้นทำได้ยากและมีค่าใช้จ่ายสูงเกินไป เมื่อประชากรที่ต้องการสุ่มคือพล็อตทดลอง ขั้นตอนนี้เรียกว่า การสุ่มตัวอย่างในพล็อต (Plot Sampling)
องค์ประกอบของการสุ่มตัวอย่างในพล็อต
Section titled “องค์ประกอบของการสุ่มตัวอย่างในพล็อต”วิธีการสุ่มตัวอย่างจะประกอบด้วยองค์ประกอบหลัก 3 ประการ:
1. หน่วยสุ่ม (Sampling Unit)
Section titled “1. หน่วยสุ่ม (Sampling Unit)”หน่วยที่ใช้ในการวัดค่า หน่วยสุ่มที่นิยมใช้ในการทดลองข้าว ได้แก่:
| หน่วยสุ่ม | การใช้งาน |
|---|---|
| ข้าว 1 กอ (1 hill) | วัดลักษณะที่ไม่ต้องการความแม่นยำสูง |
| ข้าว 4 กอที่อยู่ติดกัน (2 x 2) | วัดลักษณะที่ต้องการความแม่นยำปานกลาง |
| พื้นที่ 1 ตารางเมตร (1 m²) | วัดลักษณะที่ต้องการความแม่นยำสูง |
| รวงข้าว 1 รวง (1 panicle) | วัดลักษณะของรวงโดยเฉพาะ |
2. วิธีการเลือกหน่วยสุ่มจากพล็อต
Section titled “2. วิธีการเลือกหน่วยสุ่มจากพล็อต”วิธีการที่ใช้ในการเลือกตำแหน่งหน่วยสุ่มภายในพล็อต
3. ขนาดตัวอย่าง (Sample Size)
Section titled “3. ขนาดตัวอย่าง (Sample Size)”จำนวนหน่วยสุ่มที่จะถูกนำออกมาจากแต่ละพล็อต
หลักการสำคัญในการสุ่มตัวอย่าง
Section titled “หลักการสำคัญในการสุ่มตัวอย่าง”1. ความเหมาะสมเฉพาะลักษณะ
Section titled “1. ความเหมาะสมเฉพาะลักษณะ”แม้การใช้วิธีการสุ่มเพียงแบบเดียวเพื่อวัดหลายลักษณะจะสะดวกที่สุด แต่ความจริงแล้ว:
- ✅ วิธีการที่เหมาะสำหรับลักษณะหนึ่งอาจไม่เหมาะกับอีกลักษณะหนึ่ง
- ❌ การใช้วิธีการเดียวกันสำหรับทุกลักษณะอาจทำให้ได้ความแม่นยำต่ำ
- 💡 เมื่อต้องวัดหลายลักษณะที่ต้องการรูปแบบการสุ่มต่างกัน อาจจำเป็นต้องหาข้อตกลงที่เหมาะสม (compromise)
2. การสุ่มแบบสุ่ม (Random Selection)
Section titled “2. การสุ่มแบบสุ่ม (Random Selection)”- ✅ หน่วยสุ่มที่สุ่มได้ชุดเดียวกันสามารถใช้กับทุกพล็อตภายในซ้ำ (replication) เดียวกันได้
- ❌ ห้ามใช้ชุดเดียวกันสำหรับซ้ำที่แตกต่างกัน
- 💡 ต้องสุ่มชุดใหม่สำหรับซ้ำที่แตกต่างกัน (อ้างอิงบทที่ 5 สำหรับเทคนิคการสุ่ม)
3. การแยกพื้นที่สุ่ม
Section titled “3. การแยกพื้นที่สุ่ม”หากวิธีการสุ่มต้องมีการทำลายต้นข้าวหรือต้องมีการเดินเหยียบย่ำในพล็อตบ่อยครั้ง:
- ✅ ควรแยก พื้นที่สุ่ม ออกจากพื้นที่ส่วนที่เหลือของพล็อต
- ✅ ต้องมั่นใจว่าทั้งสองพื้นที่มีความสม่ำเสมอกัน
- 💡 วิธีปฏิบัติทั่วไป: เว้นพื้นที่ตรงกลางพล็อตไว้สำหรับเก็บเกี่ยวผลผลิต และใช้พื้นที่รอบ ๆ สำหรับการสุ่มตัวอย่าง
4. การวัดซ้ำตามระยะการเติบโต
Section titled “4. การวัดซ้ำตามระยะการเติบโต”สำหรับการวัดลักษณะเดิม (เช่น ความสูง) ในระยะการเติบโตที่ต่างกัน:
- ✅ ควรใช้ต้นตัวอย่างเดิมในทุกระยะการสังเกต
- ❌ แต่หากมีการสุ่มวัดบ่อยเกินไป อาจส่งผลกระทบจากการสัมผัสต้นพืชบ่อยเกินไป
- 💡 ให้เปลี่ยนต้นตัวอย่างประมาณ 1 ใน 3 (หรือ 1 ใน 4) ในแต่ละระยะ
ตัวอย่าง: หากใช้ 8 กอต่อพล็อต ในระยะถัดไปให้คงไว้ 6 กอเดิมและสุ่มเพิ่มใหม่ 2 กอ