12  จำนวนต้นต่อกอ

นักวิจัยมักใช้จำนวนต้นต่อกอที่แตกต่างกันไปในการทดลอง ยกเว้นในกรณีที่ต้องการวัดความสามารถในการแตกกอ ซึ่งจำเป็นต้องใช้เพียงหนึ่งต้นต่อหนึ่งกอ อย่างไรก็ตาม มักมีคำถามที่พบบ่อยคือ:

1. การใช้จำนวนต้นต่อกอที่แตกต่างกันส่งผลเสียต่อการทดลองหรือไม่?

2. หากต้องใช้จำนวนต้นต่อกอเท่ากันตลอดการทดลอง จำนวนที่เหมาะสมที่สุดคือเท่าใด?

12.0.1 ผลกระทบของการใช้จำนวนต้นต่อกอที่ไม่คงที่

ผลผลิตเมล็ดข้าวและองค์ประกอบผลผลิตหลายประการจะแปรผันตามจำนวนต้นต่อกอ ดังนั้น การใช้จำนวนต้นต่อกอที่ไม่เท่ากันภายในพล็อตทดลองเดียวกันจะทำให้เกิดความแปรปรวนระหว่างกอเพิ่มมากขึ้น ส่งผลให้ต้องใช้ขนาดตัวอย่างที่ใหญ่ขึ้นในการวัดลักษณะต่าง ๆ ของข้าวเพื่อให้ได้ค่าที่แม่นยำ

ตารางที่ 10: แสดงให้เห็นว่าผลผลิตและจำนวนรวงต่อกอ มีการเปลี่ยนแปลงตามจำนวนต้นที่ปลูก

ตารางที่ 11: ชี้ให้เห็นว่าการปลูก 1 ต้นต่อกอ มีอัตราการเกิดกอหายเฉลี่ยสูงถึง 19.3% ในขณะที่การปลูก 2-4 ต้นต่อกอ จะช่วยลดปัญหานี้ลงได้อย่างมาก

12.0.2 จำนวนต้นกล้าต่อกอที่แนะนำ

• หลีกเลี่ยงการปลูก 1 ต้นต่อกอ: หากไม่ได้มีจุดประสงค์เพื่อวัดการแตกกอโดยเฉพาะ ควรหลีกเลี่ยงการปลูกเพียงต้นเดียว เนื่องจากมีโอกาสสูงมากที่จะเกิด “กอหาย” หรือต้นข้าวตาย (อ้างอิงตารางที่ 11)

• จำนวนที่เหมาะสม: โดยทั่วไปแนะนำให้ใช้ต้นกล้า 2 ถึง 4 ต้นต่อกอ

• ความสม่ำเสมอ: ควรใช้จำนวนต้นกล้าต่อกอให้เท่ากันสม่ำเสมอตลอดการทดลองทั้งหมด