9  การปลูกซ่อม

เพื่อลดเปอร์เซ็นต์ของกอที่หายไปในแปลงทดลองข้าว โดยทั่วไปจะใช้วิธีการปลูกซ่อมกอที่ตาย อย่างไรก็ตาม มักจะมีคำถามเกิดขึ้นเสมอว่า: กอที่ปลูกซ่อมจะเจริญเติบโตเป็นปรกติหรือไม่? ควรทำการปลูกซ่อมไปจนถึงระยะเวลาใด? และควรใช้ต้นกล้าประเภทใดในการปลูกซ่อม?

9.1 ผลของการปลูกซ่อม

ไม่ว่าจะทำการปลูกซ่อมเมื่อใดหรือใช้ต้นกล้าประเภทใด กอที่ปลูกซ่อมจะเจริญเติบโตแตกต่างจากกอปรกติเสมอ ผลผลิตเมล็ดของกอที่ปลูกซ่อมจะต่ำกว่ากอปรกติ แม้ว่าจะทำการปลูกซ่อมเร็วเพียง 5 วันหลังการปักดำก็ตาม และยิ่งปลูกซ่อมช้าลงเท่าใด ผลผลิตก็จะยิ่งลดลงมากขึ้นเท่านั้น เพื่อผลลัพธ์ที่ดีที่สุด แนะนำให้ใช้ต้นกล้าที่ถอนแบ่ง (thinned) มาจากกอแถวขอบ มากกว่าการใช้ต้นกล้าจากแปลงกล้าเดิมซึ่งจะให้ผลลัพธ์ที่แย่กว่า

9.2 จุดประสงค์ของการปลูกซ่อม

เนื่องจากกอที่ปลูกซ่อมมีการเติบโตที่แตกต่างจากกอปรกติ จึงไม่สามารถนำกอเหล่านี้มารวมในการเก็บเกี่ยวหรือการวัดลักษณะทางเกษตรใด ๆ ได้ อย่างไรก็ตาม หากทำการปลูกซ่อมอย่างถูกวิธี กอซ่อมจะช่วย “ปกป้องกอที่ล้อมรอบ” ไม่ให้เติบโตผิดปรกติจากการขาดการแข่งขัน (ดูรายละเอียดในบทที่ 8) ดังนั้น การปลูกซ่อมจึงมีประโยชน์หลักคือการลดจำนวนกอที่ต้องถูกตัดทิ้งจากการเก็บเกี่ยวผลผลิตให้เหลือน้อยที่สุด

9.3 วิธีปฏิบัติที่แนะนำสำหรับการปลูกซ่อม

• ระยะเวลา: กอที่ตายเร็วกว่า 3 สัปดาห์หลังปักดำควรได้รับการปลูกซ่อมทุกกอ เพื่อรักษาการเจริญเติบโตของกอข้างเคียงให้เป็นปรกติ

• ต้นที่ใช้ปลูกซ่อม: ให้ใช้ต้นกล้าที่ถอนแบ่งมาจากแถวขอบ (border hills) โดยเฉพาะแถวที่ติดกับพื้นที่ว่าง หากมีไม่เพียงพอ ให้ใช้ต้นกล้าที่ทิ้งไว้เป็นมัดๆ บริเวณปลายแถว (มัดละ 10-15 ต้น)

• การบันทึกข้อมูล: ทำเครื่องหมายกอที่ปลูกซ่อมทุกกอ และคัดแยกกอเหล่านี้ออกจากการวัดผลผลิตเมล็ด องค์ประกอบผลผลิต และลักษณะทางการเกษตร