18  การวัดความสูงและจำนวนกอ

18.1 คำนิยาม

• ความสูงของต้น: สำหรับต้นกล้าหรือต้นอ่อน คือระยะจากระดับพื้นดินถึงปลายใบที่สูงที่สุด สำหรับต้นที่แก่เต็มที่ คือระยะจากระดับพื้นดินถึงปลายรวงที่สูงที่สุด

• จำนวนหน่อ: คือจำนวนหน่อต่อพื้นที่หนึ่งหน่วย หรือจำนวนหน่อต่อต้น (ในกรณีที่ปลูกแบบ 1 ต้นต่อกอ) เมื่อเก็บเกี่ยว สามารถแยกหน่อออกเป็น “หน่อที่ให้ผลผลิต” (productive tillers) และ “หน่อที่ไม่ให้ผลผลิต” (unproductive tillers)

18.2 การสุ่มตัวอย่าง

• หน่วยสุ่มที่เหมาะสม:

  • สำหรับการวัด ความสูงของต้น หน่วยสุ่มขนาด 1 กอ ถือว่าเหมาะสมที่สุด

  • สำหรับการวัด จำนวนหน่อ หน่วยสุ่มขนาด 2 กอ x 2 กอ (รวม 4 กอ) ถือว่าเหมาะสมที่สุด

• วิธีปฏิบัติ: เนื่องจากมักจะวัดทั้งสองลักษณะพร้อมกัน จึงควรใช้หน่วยสุ่มขนาด 2 กอ x 2 กอ โดยนับหน่อทั้ง 4 กอ แต่ให้วัดความสูงเพียง 1 กอต่อหนึ่งหน่วยสุ่มเท่านั้น

18.3 ขนาดตัวอย่าง

• โดยทั่วไป การใช้หน่วยสุ่มขนาด 2 กอ x 2 กอ จำนวน 3 หน่วยต่อพล็อต (คิดเป็นจำนวนหน่อ 12 กอ และความสูง 3 กอ) ก็เพียงพอที่จะให้ความแม่นยำในระดับที่ต้องการ (อ้างอิงตารางที่ 14)

• ความแปรปรวนของการสุ่มวัดความสูงจะสูงกว่าเล็กน้อยในระยะการเจริญเติบโตช่วงแรก แต่ความแตกต่างไม่มากนัก

• การใส่ปุ๋ยอาจทำให้ความแปรปรวนของการสุ่มวัดจำนวนหน่อเพิ่มขึ้นเล็กน้อย ดังนั้นในพล็อตที่ใส่ปุ๋ยอาจจำเป็นต้องใช้ขนาดตัวอย่างที่ใหญ่กว่าพล็อตที่ไม่ใส่ปุ๋ยเล็กน้อยเพื่อให้ได้ความแม่นยำเท่ากัน

18.4 ข้อควรปฏิบัติ

• การวัดตามระยะการเติบโต: หากต้องการวัดเพื่อศึกษาลักษณะการเจริญเติบโต ควรใช้ต้นตัวอย่างเดิมในทุกระยะ หากมีการวัดบ่อยครั้งเกินไป ให้เปลี่ยนชุดตัวอย่างบางส่วนเพื่อลดผลกระทบจากการสัมผัสพืชบ่อย ๆ (อ้างอิงบทที่ 16)

• อิทธิพลจากผู้สังเกต: การวัดจำนวนหน่อและโดยเฉพาะความสูงของต้นอาจได้รับอิทธิพลจากตัวผู้จดบันทึกข้อมูลได้มาก พยายามอย่าเปลี่ยนตัวผู้สังเกตภายในพล็อตที่อยู่ในซ้ำ (block) เดียวกัน หากจำเป็นต้องเปลี่ยน ให้เปลี่ยนเมื่อเริ่มซ้ำใหม่ (อ้างอิงบทที่ 4)