14  ผลกระทบต่อการทดลอง

ความเสียหายจากศัตรูพืชและโรค

ความเสียหายจากศัตรูพืชและโรคมักเกิดขึ้นเป็นจุด ๆ ส่งผลให้เกิดความแปรปรวนเพิ่มขึ้นทั้งระหว่างพล็อตและภายในพล็อต ซึ่งนำไปสู่ความคลาดเคลื่อนในการทดลอง (experimental error) นอกจากนี้ ความไม่สม่ำเสมอของการเกิดโรคหรือแมลงยังส่งผลกระทบอย่างมากต่อการเปรียบเทียบระหว่างตำรับการทดลอง (treatments)

14.0.1 การลดผลกระทบจากความเสียหาย

• การสุ่มตัวอย่าง: เมื่อพล็อตได้รับความเสียหาย ห้ามเก็บตัวอย่างจากต้นที่เสียหายเพื่อวัดลักษณะทางพฤกษศาสตร์ใด ๆ (ยกเว้นในกรณีที่วัตถุประสงค์ของการทดลองคือการประเมินความเสียหายนั้นโดยเฉพาะ)

• กรณีความเสียหายต่ำ (ไม่เกิน 20%): หากความเสียหายในแต่ละพล็อตเกิดขึ้นกับพืชจำนวนไม่มาก (เช่น ไม่เกิน 20% ของต้นทั้งหมดในพล็อต) ให้คัดต้นที่เสียหายออกจากการเก็บเกี่ยวของแต่ละพล็อต จากนั้นจึงแปลงน้ำหนักเมล็ดของพล็อตนั้นให้เทียบเท่ากับจำนวนกอปรกติ (อ้างอิงวิธีการในบทที่ 17)

• กรณีเสียหายหนักเพียงบางพล็อต: หากมีเพียงไม่กี่พล็อตที่ได้รับความเสียหายอย่างหนัก ไม่ต้องเก็บตัวอย่างจากพล็อตเหล่านั้น และให้ถือว่าเป็น “ข้อมูลที่ขาดหาย” (missing data) ในขั้นตอนการวิเคราะห์ทางสถิติ

• กรณีเสียหายปานกลางถึงหนักและไม่สม่ำเสมอ: หากความเสียหายกระจายตัวไม่สม่ำเสมอระหว่างพล็อตและสามารถวัดค่าได้ ให้เก็บเกี่ยวพืชทั้งหมดในแต่ละพล็อตตามปรกติ พร้อมทั้งเก็บข้อมูลระดับการเกิดศัตรูพืชและโรคในทุกพล็อต เพื่อนำไปใช้ในการวิเคราะห์ความแปรปรวนร่วม (covariance analysis) โดยใช้ข้อมูลความเสียหายเป็นตัวแปรอิสระร่วม (covariates)